100 faktów z historii polskiego żeglarstwa

1. Wiosna 1904 W Krakowie Mariusz Zaruski wydał książkę Współczesna żegluga morska - pierwszą polską publikację morską

2. Lato 1906 Żeglarze z Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego odbyli pierwszy żeglarski rejs Wisłą do Gdańska

3. 29.11.1917 We Władywostoku na Dalekim Wschodzie powstała pierwsza polska drużyna harcerska

4. 1.10.1918 W Warszawie powstało Stowarzyszenie Bandera Polska, protoplasta Ligi Morskiej

5. 2.05.1919 W Warszawie ukazało się pierwsze czasopismo o tematyce morskiej „Bandera Polska".

6. 6.05.1919 W Warszawie powstał Oficerski Yacht Klub RP - największy w okresie międzywojennym warszawski klub żeglarski

7. 16.03.1922 W Chojnicach powstał Klub Żeglarski Chojnice - pierwszy polski klub na śródlądziu

8. 27.07.1922 W Wolnym Mieście Gdańsku został utworzony Pierwszy Polski Klub Yachtowy.

9. 6.04.1923 W Warszawie podczas Polskiego Kongresu Sportowego odbyła się pierwsza wystawa żeglarska

10. 13.08.1923 Żaglowiec szkolny „Lwów" jako pierwszy statek pod polską banderą przekroczył równik

11. 11.05.1924 W gmachu Państwowej Szkoły Morskiej w Tczewie powstał Polski Związek Żeglarski

12. 27.07.1924 Na Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu w konkurencjach żeglarskich wystartował pierwszy Polak

13. Listopad 1924 W Warszawie ukazał się pierwszy numer miesięcznika Ligi Morskiej i Rzecznej - „Morze"

14. 10.12.1924 W warszawskim sądzie zarejestrowano Yacht Klub Polski założony przez 25 członków

15. Wiosna 1925 W Warszawie Antoni Aleksandrowicz zaprojektował jacht klasy V - pierwszą polską konstrukcję metryczną

16. Kwiecień 1925 W Warszawie ukazał się pierwszy numer czasopisma „Wioślarz Polski", późniejszy „Sport Wodny"

17. 16.05.1925 Zakupiony w duńskim Nyborgu jacht „Carmen" został pierwszą turystyczną jednostką pod polską banderą

18. 16.08.1925 W Charzykowach odbyły się pierwsze Mistrzostwa Polski rozegrane pod nazwą Wszechpolskie Regaty Żeglarskie

19. 14.09.1925 W Poznaniu powstała pierwsza polska wodna drużyna harcerska, Wilki Morskie"

20. 23.03.1927 W Warszawie przy Lidze Żeglugi Polskiej powstała Sekcja Słownictwa Morskiego

21. 26.10.1927 W Warszawie zakończyła się wyprawa Konrada Prószyńskiego - pierwszy polski samotny rejs morski

22. 15.01.1928 W Charzykowach rozegrano pierwsze regaty bojerowe, nazwane wyścigiem sań żaglowych

23. 6.05.1928 W Gdyni podniesiono banderę na żaglowcu szkolnym Marynarki Wojennej „Iskra"

24. Wiosna 1929 W Warszawie ukazał się pierwszy polski podręcznik żeglarski autorstwa Ludwika Szwykowskiego

25. 13.07.1930 W Gdyni uroczyście podniesiono banderę wojenną na żaglowcu szkolnym „Iskra"

26. 13.07.1930 W Jastarni, z inicjatywy Mariusza Zaruskiego, rozpoczął się pierwszy obóz żeglarski w ośrodku PUWFIPW

27. Wiosna 1933 Mieczysław Pluciński zaprojektował kajak z żaglem P-7 - najpopularniejszą konstrukcję przed wojną

28. 20.06.1933 Z. Gdyni na Bornholm wystartowały pierwsze polskie regaty żeglarskie rozegrane na morzu.

29. 10.04.1934 W Katowicach ukazał się pierwszy numer harcerskiego magazynu „Żeglarz"

30. 29.06.1935 Z Gdyni po rocznych pracach adaptacyjnych wypłynął w pierwszy rejs harcerski szkuner „Zawisza Czarny"

31. 3.09.1935 W Gdyni fregata „Dar Pomorza" ukończyła pierwszy pod polską banderą rejs dookoła świata

32. Wiosna 1936 W Gdyni oddano do użytku Basen Żeglarski imienia Mariusza Zaruskiego..

33. 8.11.1936 W Auckland Erwin Weber ukończył na jachcie „Farys" pierwszy polski samotny rejs oceaniczny

34. 1.03.1937 Żaglowiec szkolny „Dar Pomorza" jako pierwszy statek pod polską banderą opłynął przylądek Horn

35. 2.09.1939 W brytyjskim Yarmouth zakończył się wokółziemski rejs Władysława Wagnera na jachcie „Zjawa III"

36. Wiosna 1942 W Warszawie Juliusz Sieradzki zaprojektował Omege - najpopularniejszy polski jacht

37. 22.09.1947 W Dziwnowie zwodowany został kadłub jachtu „Adlerhorst", późniejszego „Zewu Morza"

38. 4.11.1950 W Mrągowie Józef Jaszczur-Nowicki założył klub BAZA Mrągowo - kuźnię żeglarstwa regatowego

39. Kwiecień 1955 W Warszawie ukazało się pierwsze wydanie książki Stefana Wysockiego Żeglarstwo śródlądowe

40. Październik 1957 W Warszawie ukazało się pierwsze wydanie książki Teoria żeglowania Czesława Marchaja

41. 12.05.1958 W Gdańsku zwodowany został pierwszy z serii jachtów klasy J-140-Joseph Conrad"

42. Styczeń 1959 W Warszawie ukazały się „Żagle" - pierwszy numer biuletynu Polskiego Związku Żeglarskiego

43. 1.07.1959 W Trzebieży rozpoczął się pierwszy turnus szkolenia żeglarskiego zorganizowany przez PZZ

44. 5.07.1959 W Nowym Jorku Krzysztof Grabowski płynący na jachcie „Tethys" ukończył pierwszy samotny rejs atlantycki

45. 5.11.1959 W Gdyni z inicjatywy Witolda Bublewskiego powstała harcerska flotylla „Czerwonych Żagli"

46. 14.08.1960 W Szczecinie zakończyła się półroczna naukowa wyprawa jachtu „Dar Opola" na Morze Czerwone

47. 15.07.1961 W Gdyni oddano do eksploatacji szkuner „Zawisza Czarny II", przebudowany z kutra rybackiego

48. 22.07.1965 W Gdyni rozpoczęły się regaty Finn Gold Cup - pierwsze po wojnie zawody rangi mistrzostw świata

49. 8.1965 W gdańskiej stoczni STOGI zwodowano jacht „Opal", który dał początek klasie o tej nazwie

50. 30.10.1966 W Szczecinie zakończyła się naukowa wyprawa jachtu „Śmiały" dookoła Ameryki Południowej

51. 10.01.1967 W Telewizji Polskiej wyemitowano pierwszy odcinek edukacyjnego programu „Latający Holender"

52. 15.07.1967 W Górkach Zachodnich zwodowano pierwszą jednostkę klasy EOS (J-80) - „Euros"

53. 21.08.1967 W Helu zakończył się rejs jachtu „Swarożyc" - pierwszej żeglarskiej wyprawy na Spitsbergen

54. 15.07.1968 W Mikołajkach zwodowano pierwszy polski jacht wykonany z laminatów poliestrowo-szklanych.

55. 30.04.1969 W Casablance Leonid Teliga na jachcie „Opty" ukończył pierwszy polski samotny rejs dookoła świata

56. 2.11.1969 W Chicago powstał pierwszy polonijny klub żeglarski - Joseph Conrad

57. 9.03.1971 W Gdańsku redakcja dziennika „Głos Wybrzeża" przyznała po raz pierwszy Nagrodę Rejs Roku

58. 29.04.1971 W Warszawie redakcja miesięcznika „Żagle" przyznała po raz pierwszy Nagrodę im. Leonida Teligi

59. 17.06.1972 W Plymouth trójka polskich żeglarzy wystartowała w samotnych regatach przez Atlantyk OSTAR '72

60. 21.08.1972 Żaglowiec szkolny „Dar Pomorza" zwyciężył w regatach Operacja Żagiel '72 rozegranych na M Morzu Północnym

61. Wrzesień 1972 Na łamach miesięcznika „Morze" ogłoszono akcję „Mak nasz Znak" zainicjowaną przez Stefana Wysockiego

62. Styczeń 1973 Andrzej Skrzat zaprezentował na łamach miesięcznika „Žagle" projekt jachtu Narcyz 02

63. 19.06.1973 Z Gdańska do Szczecina w próbny rejs na jachcie „Maria" wypłynął Ludomir „Ludek" Mączka

64. 24.06.1973 W Plymouth Krzysztof Baranowski płynący na jachcie „Polonez" ukończył rejs dookoła świata

65. 15.07.1973 W Jastarni rozpoczął się rejs jachtu „Henryk Rutkowski" dający początek Bractwu Żelaznej Szekli.

66. 8.09.1973 W Portsmouth dwa polskie jachty po raz pierwszy wystartowały w regatach Whitbread Round the World Race

67. 16.06.1974 W Nieporęcie na Jeziorze Zegrzyńskim rozegrano pierwsze w Polsce regaty windsurfingowe

68. 21.07.1974 Na Zatoce Gdańskiej uroczystą paradą żaglowców zakończyły się regaty Operacja Żagiel '74

69. Wiosna 1975 W Chojnicach w zakładach Polsport rozpoczęła się seryjna produkcja kabinowego jachtu klasy Orion

70. 30.06.1976 W Newport Kazimierz „Kuba" Jaworski płynący na jachcie „Spaniel" ukończył regaty OSTAR '76

71. 21.04.1978 W Las Palmas zakończył się wokółziemski rejs Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz na jachcie „Mazurek"

72. 11.05.1980 W Gdyni Henryk Jaskuła płynący na „Darze Przemyśla" ukończył samotny rejs non stop dookoła świata

73. 1.06.1980 W Gdańsku odbył się uroczysty chrzest żaglowca „Pogoria" należącego do Komitetu do spraw Radia i Telewizji

74. 23.10.1981 W Krakowie odbyła się pierwsza edycja festiwalu pieśni żeglarskiej „Shanties"

75. 4.07.1982 W Gdyni podniesiono banderę na żaglowcu szkolnym „Dar Młodzieży", następcy „Daru Pomorza"

76. Lato 1982 W Mikołajkach zespół szantowy „Stare Dzwony" zagrał pierwszy oficjalny koncert.

77. 7.09.1983 Z Gdyni w pierwszy rejs „Szkoły pod Żaglami" kapitana Krzysztofa Baranowskiego wypłynęła „Pogoria"

78. 3.1986 W Warszawie, nakładem Oficyny Wydawniczej Alma-Press, ukazało się pierwsze wydanie podręcznika „Żeglarz i sternik jachtowy"

79. 26.01.1988 W Sydney zakończył się zlot Tall Ships Australia'88 połączony z regatami turystycznymi Hobart-Sydney

80. 9.06.1990 W Zegrzu w ośrodku SWOS rozpoczęła się pierwsza edycja targów żeglarskich „Wiatr i Woda"

81. 29.02.1992 W Gdyni, po prawie trzech latach budowy, podniesiono bandere na brygu „Fryderyk Chopin"

82. 7.07.1992 W Olecku powstała firma szkutnicza Sportlake, późniejsza stocznia jachtowa Delphia Yachts.

83. Sierpień 1994 Na Zatoce Gdańskiej zainaugurowano wieloletni żeglarski program MK Café

84. 24.07.1996 W Giżycku wystartowała I edycja Pucharu Polski Jachtów Kabinowych - cyklu regat dla amatorów

85. 2.08.1996 Na Igrzyskach Olimpijskich w Atlancie Mateusz Kusznierewicz zdobył pierwszy złoty medal olimpijski

86. Luty 1998 W Gdańsku zadebiutował Subiektywny Serwis Internetowy Jerzego Kulińskiego

87. Wiosna 1999 W Poznaniu zainaugurowano promocyjny program Nivea Błękitne Zagle adresowany do młodych żeglarzy

88. 11.08.2000 W Gdyni rozpoczęła się pierwsza edycja regat Gdynia Sailing Days 

89. 29.12.2001 W Hobart,Łódka Bols", jako pierwszy jacht pod polską banderą, ukończyła regaty Sydney-Hobart

90. 5.04.2005 W Walencji Karol Jabłoński został skiperem zespołu Desafio Español przygotowującego się do Pucharu Ameryki.

91. 24.06.2007 W Górkach Zachodnich z inicjatywy Krzysztofa Zawalskiego uruchomiono Narodowe Centrum Żeglarstwa

92. 23.10.2009 W Poznaniu ukazał się pilotażowy numer bezpłatnego magazynu żeglarskiego „Wiatr"

93. 16.10.2010 Ustawa o sporcie zmieniła polskie żeglarstwo znosząc obowiązek posiadania patentu na małych jachtach

94. 28.05.2011 W La Rochelle Zbigniew „Gutek" Gutkowski płynący na jachcie „Operon Racing" ukończył wokółziemskie regaty

95. 30.10.2012 W Gdańsku jacht „Generał Zaruski" po kilkuletnim kapitalnym remoncie wrócił na wodę

96. 13.01.2013 Na Martynice zakończyła się pierwsza edycja regat żeglarzy amatorów „Setką przez Atlantyk"

97. 5.2015 W Szczecinie wystartowała pierwsza edycja regat Polskiej Ligi Żeglarskiej

98. 28.04.2019 W Plymouth Asia Pajkowska płynąca na jachcie „FanFan" ukończyła samotny wokółziemski rejs nonstop

99. 6.04.2020 W Warszawie oficjalnie zakończył działalność magazyn sportów wodnych „Żagle"

100. 18.05.2024 „Kapitan Głowacki" po remoncie generalnym wrócił na wodę

Bibliografia

Indeks nazwisk

Marek Słodownik - dziennikarz żeglarski, żeglarz, historyk amator. Autor trzech poradników żeglarskich i kilku opracowań historycznych oraz ponad tysiąca artykułów opublikowanych we wszystkich polskich czasopismach żeglarskich. Okazjonalnie konsultant filmów żeglarskich i projektów wydawniczych. Pomysłodawca Kina Żeglarskiego w Warszawie (1983), Akcji „Ratujmy Dezety” (2002), Roku Mariusza Zaruskiego (2027), Roku Prasy Morskiej (2019) i ogólnopolskiego internetowego konkursu „Król Wiedzy Żeglarskiej” (2020). W 2025 roku został laureatem nagrody Rejs Roku za całokształt. Żegluje od 1973 roku, głównie po śródlądziu, ale pod żaglami odwiedził porty Bałtyku, Morza Północnego i Śródziemnego, a także wybrzeża USA, Tajlandii i Australii.